16 Μάρτιος 2010

Ανδρέας Αγουρόπουλος DDS, MSc
Παιδοδοντίατρος, Επιστημονικός Συνεργάτης Πανεπιστημίου Αθηνών


«Παιδικά δόντια χαλασμένα;…..Δεν υπάρχει πρόβλημα, το παιδί θα τα αλλάξει»

   Αυτή είναι μια έκφραση που ακούγεται πολύ συχνά, ακόμα και σήμερα, ανάμεσα σε γονείς, παιδαγωγούς ακόμα και ανθρώπους που ασχολούνται με  επαγγέλματα υγείας. Είναι όμως μεγάλο λάθος να παραγνωρίζεται η σημασία της καλής στοματικής υγείας σε αυτή την τρυφερή παιδική ηλικία.

   Η προσχολική ηλικία θεωρείται σήμερα καθοριστική για την ανάπτυξη του παιδιού σε κάθε επίπεδο (ψυχολογικό, συναισθηματικό, κοινωνικό, μαθησιακό κλπ) και το ίδιο συμβαίνει και με την γενική αλλά και στοματική υγεία. Έχει αποδειχτεί από επιδημιολογικές μελέτες πως παιδιά που προσβάλλονται νωρίς από τερηδόνα,  αποτελούν ασθενείς υψηλού κινδύνου για ανάπτυξη τερηδόνας, σ’ όλη την υπόλοιπη ζωή τους. Έτσι λανθασμένες καθημερινές συνήθειες του παιδιού, όπως κακές διατροφικές επιλογές, έλλειψη στοματικής υγιεινής καθώς και φόβος για την επίσκεψη στον οδοντίατρο πριν δημιουργηθούν προβλήματα, θα έχουν άμεσο  αντίκτυπο στην στοματική υγεία του αυριανού ενήλικα.

   Η οδοντική τερηδόνα είναι μία νόσος, την εμφάνιση της οποίας μπορούμε να προλάβουμε εφόσον η πρόληψη ξεκινήσει έγκαιρα, από τα πρώτα χρόνια της ζωής του παιδιού. Μέρος της πρόληψης είναι  να γίνουν βίωμα του κάθε παιδιού ορισμένες απλές αλλά καθοριστικές συνήθειες. Μία από αυτές είναι το βούρτσισμα των δοντιών που πρέπει να ξεκινάει από την εμφάνιση του πρώτου δοντιού στο στόμα. Υπάρχει σαφής επιστημονική τεκμηρίωση ότι βούρτσισμα των δοντιών δύο φορές την ημέρα  σε καθημερινή βάση με χρήση φθοριούχου οδοντόπαστας έχει σαν αποτέλεσμα μείωση της οδοντικής τερηδόνας σε ποσοστό 25%. Μία άλλη συνήθεια, βασική για την εξασφάλιση της υγείας των δοντιών, είναι η  αποφυγή συχνής κατανάλωσης ζαχαρωδών τροφών.

   Είναι γνωστό ότι η οδοντική τερηδόνα αποτελεί την πιο συχνή νόσο της παιδικής ηλικίας παγκοσμίως. Από διεθνείς μελέτες γνωρίζουμε ότι σήμερα το 80% των τερηδόνων εντοπίζονται σε παιδιά μικρότερα των 6 ετών. Στην Ελλάδα δεν υπήρχε καμία επίσημη καταγραφή της κατάστασης της στοματικής υγείας παιδιών της πρώτης παιδικής  ηλικίας (2-6 έτη)  παρόλο που όλοι όσοι ασχολούνται  με παιδιά - παιδίατροι, παιδαγωγοί, οδοντίατροι -  αναγνωρίζουν ότι η τερηδόνα είναι σοβαρό πρόβλημα στις ηλικίες αυτές.

   Η Ελληνική Οδοντιατρική Ομοσπονδία από το 2007 έχει ξεκινήσει ένα πρόγραμμα καταγραφής της στοματικής υγείας παιδιών προσχολικής ηλικίας και εφαρμογής προληπτικού προγράμματος για τα παιδιά αυτά. Το πρόγραμμα αυτό υλοποιείται από το Τμήμα της Παιδοδοντιατρικής της Οδοντιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών με την υποστήριξη της  Παγκόσμιας Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας και την χορηγία της Unilever/AIM στα πλαίσια του προγράμματος Live.Learn.Laugh. που έχει σαν στόχο την βελτίωση της στοματικής υγείας παγκοσμίως.

   Για την πραγματοποίηση της πρώτης φάσης του προγράμματος επιλέχθηκε ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα του πληθυσμού του νομού Αττικής και η καταγραφή πραγματοποιήθηκε με λεπτομερή τρόπο σε 28 δημόσιους βρεφονηπιακούς σταθμούς των δήμων Αθήνας, Ταύρου, Βύρωνα και Καισαριανής. Τα  κύρια ευρήματα ήταν ότι 37% των παιδιών είχαν τερηδόνες και ότι υπήρχε μια προοδευτική αύξηση του δείκτη τερηδόνας από την  ηλικία των 2 ετών μέχρι την  ηλικία των 6. Επίσης βρέθηκε ότι ο τόπος καταγωγής των γονιών, το μηνιαίο εισόδημα της οικογένειας,  η συχνότητα βουρτσίσματος, οι γνώσεις των γονιών καθώς  και η κατανάλωση ζάχαρης σχετίζονται σημαντικά με την εμφάνιση τερηδόνας στην  προσχολική ηλικία. Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι η χώρα μας απέχει πολύ από τον στόχο για το 2010, του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, να έχουν τερηδόνες μόνο το 10% των παιδιών και είναι προφανές  ότι υπάρχει απόλυτη ανάγκη να ξεκινήσει από νωρίς η προσπάθεια για την βελτίωση της κατάστασης.

   Παράλληλα με την στοματική υγεία μετρήθηκε το ύψος και το βάρος των παιδιών για τον προσδιορισμό του δείκτη μάζας σώματος. Από τα στοιχεία αυτά προέκυψε ότι 1 στα 4 παιδιά είναι υπέρβαρα ή παχύσαρκα γεγονός που επιβεβαιώνει στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας που τοποθετούν την χώρα μας ανάμεσα σε εκείνες με τα υψηλότερα ποσοστά παιδικής παχυσαρκίας.

   Με βάση τα παραπάνω δεδομένα οργανώθηκε η δεύτερη φάση του προγράμματος που είναι ένα προληπτικό πρόγραμμα που έχει σαν στόχο να βελτιώσει την παρούσα κατάσταση. Έτσι επιλέχθηκαν 10 παιδικοί σταθμοί με παιδιά που είχαν πολύ αυξημένο τερηδονικό κίνδυνο και εφαρμόστηκε το  προληπτικό αυτό πρόγραμμα.  Τα παιδιά θα παρακολουθούνται για 2 χρόνια προκειμένου να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα του προγράμματος αυτού.

  Με την βοήθεια των παιδαγωγών και μέσα από μια βιωματική διαδικασία που στηρίζεται στο παιχνίδι, τα παιδιά μαθαίνουν να φροντίζουν τα δόντια τους και  να επιλέγουν υγιεινές τροφές.  Τα παιδιά βουρτσίζουν καθημερινά τα δόντια τους στο σχολείο και ενθαρρύνεται το βούρτσισμα από τους γονείς το βράδυ στο σπίτι. Οι παιδαγωγοί συμμετέχουν ενεργά στην προσπάθεια αυτή και η συμβολή τους φαίνεται να είναι καθοριστική αφού  μετά από ενάμιση χρόνο εφαρμογής του προγράμματος, υπάρχει  σημαντική βελτίωση της στοματικής υγιεινής των παιδιών. Στην προσπάθεια αυτής της βιωματικής εμπειρίας συμμετέχουν και παιδοδοντίατροι που εξετάζουν τα παιδιά και κάνουν τοπική εφαρμογή φθορίου. Οι επισκέψεις στα σχολεία γίνονται 2 φορές ετησίως.

   Τα πρώτα στοιχεία δείχνουν  ότι η εφαρμογή του προγράμματος  έχει μεγάλη επιτυχία. Οι επισκέψεις στους παιδικούς σταθμούς έδωσαν την ευκαιρία στο προσωπικό των σταθμών να ενημερωθεί σχετικά με την στοματική υγεία τόσο των παιδιών όσο και των ιδίων. Σημαντικό επίσης ήταν το γεγονός ότι όχι μόνο οι παιδαγωγοί αλλά και το βοηθητικό προσωπικό των σχολείων βοήθησε τα παιδιά να μάθουν και στην συνέχεια να εφαρμόσουν το καθημερινό βούρτσισμα με σωστό τρόπο αλλά και να κινητοποιήσει τους μικρούς μαθητές ενθαρρύνοντας την προσπάθεια τους. Οι προϊσταμένες και οι παιδαγωγοί των σταθμών αναγνωρίζοντας την σημασία της βελτίωσης της στοματικής υγείας ενεργοποιήθηκαν αμέσως και υπήρξαν ιδιαιτερως ένθερμες στην εφαρμογή του προγράμματος. Πολλές φορές σε περιπτώσεις που οι συνθήκες και οι υποδομές δεν βοηθούσαν ιδιαίτερα, με καλή διάθεση και πολλή προσπάθεια διευθετήθηκαν όλα τα προβλήματα.

   Εκτός όμως από το οδοντιατρικό ενδιαφέρον, το πρόγραμμα φαίνεται ότι είχε και παιδαγωγικό ενδιαφέρον. Δεν ήταν λίγες οι περιπτώσεις που έγινε η αφορμή να αναπτυχθούν διάφορες δράσεις μέσα στην τάξη με ζωγραφική, ανάγνωση ιστοριών αναλόγου περιεχομένου, κατασκευές και συζητήσεις στις οποίες τα παιδιά είχαν την ευκαιρία να λύσουν τις απορίες τους, να μάθουν νέα πράγματα και να γνωρίσουν καλύτερα  το σώμα τους και ιδιαίτερα το στόμα τους. Επιπρόσθετα ένα από τα πολύ σημαντικά στοιχεία είναι ότι τα παιδιά ήρθαν σε επαφή με τον οδοντίατρο – τα περισσότερα για πρώτη φορά – σε ένα κλίμα φιλικό, ζεστό και χαρούμενο, βοηθώντας στο να ξεπεραστεί η «κακή εικόνα» που αρκετά παιδιά έχουν για τον οδοντίατρο. Για πολλά από αυτά ήταν σημαντικό το κατόρθωμα τους να εξεταστούν και να ξεπεράσουν το φόβο τους έχοντας πάντα την υποστήριξη της δασκάλας τους. Τα στοιχεία άλλωστε δείχνουν ότι ο τρόπος προσέγγισης ήταν ιδιαίτερα αποτελεσματικός αφού ο αριθμός των παιδιών  που δεν συνεργάστηκαν ήταν πάρα πολύ μικρός – 15 στα 1100 παιδιά!

   Η εφαρμογή αυτού του προληπτικού προγράμματος είναι μεγάλη καινοτομία για τα Ελληνικά δεδομένα  και είναι θεμελιώδους σημασίας για την διαμόρφωση σωστών συνηθειών  στοματικής υγιεινής  στα παιδιά προσχολικής ηλικίας. Στις δύο φάσεις του προγράμματος περισσότερα από 1900 παιδιά είχαν τη ευκαιρία να αποκτήσουν μια καινούργια οδοντόβουρτσα και οδοντόκρεμα που δόθηκε σαν δώρο και παράλληλα να μάθουν με βιωματικό τρόπο καλές συνήθειες στοματική υγιεινής. Οι γονείς είχαν την ευκαιρία να ενημερωθούν για την κατάσταση της υγείας του στόματος των παιδιών τους αφού όλοι ενημερώθηκαν εγγράφως για τα αποτελέσματα τις εξέτασης. Επίσης έλαβαν και πληροφορίες σχετικά με την φροντίδα του στόματος των παιδιών και το σωστό τρόπο βουρτσίσματος. Θα πρέπει να τονιστεί ιδιαίτερα ο ρόλος κλειδί των  παιδαγωγών που  οργάνωσαν στις τάξεις τους νέα εκπαιδευτικά προγράμματα και υλοποίησαν πρωτότυπες δράσεις. Τέλος  σημαντικότατη υπήρξε  η συμβολή των  φορέων  που αγκάλιασαν το πρόγραμμα αυτό και  έδειξαν έτσι  ενεργά το ενδιαφέρον τους για την βελτίωση της υγείας των παιδιών στους παιδικούς σταθμούς.

Θεματικές Ενότητες

Επισκέπτες

Έχουμε 28 επισκέπτες συνδεδεμένους

Αίτηση Εγγραφής

Είσαι Παιδαγωγός Προσχολικής Ηλικίας ΤΕΙ;
Γίνε μέλος τώρα !

Αίτηση

ΠΑ.ΣΥ.ΒΝ Social

ΠΑΣΥΒΝ FacebookΠΑΣΥΒΝ TwitterΠΑΣΥΒΝ YouTube